السيد الطباطبائي ( مترجم : همداني )

102

تفسير الميزان ( فارسي )

و در تفسير قمى در ذيل آيه * ( « وَلَوْ بَسَطَ اللَّه الرِّزْقَ لِعِبادِه لَبَغَوْا فِي الأَرْضِ » ) * از امام صادق ( ع ) روايت كرده كه فرمود : اگر خدا رزق را بسط مىداد مردم طغيان مىكردند ، و ليكن مردم را محتاج يكديگر كرد تا يكى كارفرماى ديگرى باشد ، چون اگر همه را ثروتمند مىكرد بغى و ستم مىكردند ، * ( « وَلكِنْ يُنَزِّلُ بِقَدَرٍ ما يَشاءُ » ) * و ليكن هر چه بخواهد نازل كند به اندازه نازل مىكند ، آن مقدارى كه مىداند صلاح به حال ايشان ، و به دين و دنياى ايشان است * ( « إِنَّه بِعِبادِه خَبِيرٌ بَصِيرٌ » ) * ، چون او از حال بندگان خود با خبر و بصير است « 1 » . و در مجمع البيان است كه انس از رسول خدا ( ص ) از جبرئيل از خداى تعالى نقل كرده كه فرمود : بعضى از بندگان من جز مريض بودن صلاحشان نيست و اگر سالم بشوند فاسد مىگردند . و بعضى از بندگان من جز سلامتى آنها را صالح نمىكند ، اگر آنها را مريض كنم فاسد مىشوند . و بعضى از بندگان من جز توانگرى و بى نيازى اصلاحشان نمىكند ، و اگر من آنها را فقير كنم فاسد مىشوند . بعضى ديگر از بندگانم هستند كه جز فقر و تهى دستى اصلاحشان نمىكند ، اگر من آنها را توانگر كنم فاسد مىشوند آرى من امر بندگانم را تدبير مىكنم ، چون به وضع دلهاى آنان آشنايم « 2 » . و در تفسير قمى است كه پدرم از ابن ابى عمير ، از منصور بن يونس ، از ابى حمزه ، از اصبغ بن نباته ، از امير المؤمنين ( ع ) برايم حديث كرد كه گفت از آن جناب شنيدم كه مىفرمود : من برايتان حديثى مىگويم كه بر هر مسلمانى سزاوار است آن را حفظ كند . آن گاه رو كرد به ما و فرمود : خداى تعالى هيچ بنده مؤمنى را در اين دنيا عقاب نمىكند ، مگر آنكه از عقوبتش در آخرت مىگذرد ، چون خداى تعالى حكيمتر و جوادتر و بزرگوارتر از آن است كه در قيامت عقوبت دنيايى كسى را از سر بگيرد . آن گاه فرمود گاه مىشود كه خداى عز و جل مؤمن را به بلايى در بدنش و يا مالش و يا فرزندانش و يا خانواده اش مبتلا مىكند ، آن گاه اين آيه را تلاوت فرمود * ( « وَما أَصابَكُمْ مِنْ مُصِيبَةٍ فَبِما كَسَبَتْ أَيْدِيكُمْ وَيَعْفُوا عَنْ كَثِيرٍ » ) * و سپس با دستش سه بار خاك پاشيد . « 3 » اين عمل در عرب كنايه است از كثرت . و در كافى به سند خود از هشام بن سالم از امام صادق ( ع ) روايت آورده كه فرمود : هيچ رگى از بدن نمىجهد ، و هيچ نكبتى نمىرسد ، و هيچ سر درد و بيمارى ديگرى

--> ( 1 ) تفسير قمى ، ج 2 ، ص 276 . ( 2 ) مجمع البيان ، ج 6 ، ص 30 . ( 3 ) تفسير قمى ، ج 2 ، ص 276 .